Köklər
Makkabilərin üsyanı və yağ möcüzəsi
E.ə. II əsrdə Yəhudeya yunan-suriya Selevkilər sülaləsinin hakimiyyəti altında idi. Çar IV Antiox Epifan yəhudiliyi qadağan etdi və Yerusəlim Məbədini murdarladı. Cavab tarixi dəyişən üsyan oldu.
Yaxın Şərqin ellinləşdirilməsi yəhudi inancının mövcudluğunu təhlükə altına alırdı. IV Antiox Tövrata əməl etməyi cinayət elan etdi, Məbəddə isə bütpərəst qurbangah qoydu.
Modiin qəsəbəsində Haşmonaylar ailəsinin başladığı üsyan gözləntilərin əksinə güclü imperiyaya qalib gəldi. Məbədin azad edilməsi və təmizlənməsi iki min ildən artıqdır xatırlanan mənəvi mətanət rəmzinə çevrildi.
e.ə. 167
IV Antiox Tövrata əməl etməyi, sünnəti və Şabbatı qadağan edir, Məbəddə bütlər qoyur və murdar qurbanlar kəsir.
e.ə. 167–166
Modiin qəsəbəsində kahin Mattityahu Haşmonay və oğulları üsyan qaldırır. Üsyana oğlu — Yehuda Makkabey («Çəkic») başçılıq edir.
e.ə. 164
Üsyançılar Yerusəlimi azad edir və Məbədi bütpərəst qurbangahlardan təmizləyir.
25 kislev
Məbəd yenidən təqdis edilir və Menora yandırılır. Rəvayətə görə, bir küp təmiz yağ səkkiz gün çatdı. Bunun xatirəsinə Hanukka təsis olundu.
«Möcüzələrə, xilasa, qəhrəmanlıqlara və nicat üçün — o günlərdə, bu zamanda». — «Al ha-nisim» duasından